Spółki

Spółka komandytowa vs spółka komandytowo-akcyjna

Stan prawny

Aktualny

Data publikacji

22 czerwca 2022
Spółki komandytowe były bardzo korzystną formą prowadzenia działalności gospodarczej do 2021 roku, kiedy to zostały opodatkowane podatkiem dochodowym od osób prawnych. Z kolei od początku 2022 roku nastąpił boom na zakładanie spółek komandytowo-akcyjnych, który można zawdzięczyć jej wyjątkowym przywilejom podatkowym. Co łączy, a co dzieli te dwa rodzaje spółek?

Struktura spółek

 

Zarówno spółka komandytowa (SK) jak i spółka komandytowo-akcyjna (SKA) są spółkami osobowymi prawa handlowego. W obu przypadkach wspólnicy dzielą się na dwa rodzaje. W SK i SKA pierwszym rodzajem wspólnika jest komplementariusz, który prowadzi sprawy spółki oraz odpowiada za jej zobowiązania całym swoim majątkiem.

Pierwszą różnicą między tymi spółkami jest rodzaj drugiego wspólnika. W spółce komandytowej jest nim komandytariusz, który wnosi majątek na rzecz zawiązania spółki, będąc jej swoistym „sponsorem”. Odpowiada on za zobowiązania spółki jedynie do wysokości ustalonej sumy komandytowej. W spółce komandytowo-akcyjnej drugim wspólnikiem jest akcjonariusz, który tak jak komandytariusz dokonuje wkładu na rzecz spółki, ale otrzymując w zamian akcje spółki. Akcjonariusz w przeciwieństwie do komandytariusza nie odpowiada za zobowiązania spółki, chyba że spółka jest firmowana jego nazwiskiem. Zarówno komandytariusz jak i akcjonariusz mają prawo do uczestniczenia w zyskach spółek proporcjonalnie do wniesionego wkładu na ich rzecz, chyba że zawiązana umowa stanowi inaczej.

O ile komplementariusz i komandytariusz w SK muszą być różnymi osobami, tak w SKA nie ma przeszkód, aby role komplementariusza i akcjonariusza pełniła jedna i ta sama osoba.

Kolejną różnicą w strukturze SK i SKA jest możliwość powołania rady nadzorczej w spółce komandytowo-akcyjnej. Po przekroczeniu liczby 25 akcjonariuszy jej powołanie jest obowiązkowe.

 

Oskładkowanie wspólników i opodatkowanie spółek

 

W SK komplementariusz i komandytariusz są obciążeni składkami społecznymi i składką zdrowotną. Składka zdrowotna została w tym roku podniesiona i wyłączono możliwość odliczenia jej od dochodu, co znacznie zwiększyło obciążenia wspólników spółki komandytowej. W tej sytuacji SKA wychodzi obronną ręką, ponieważ wspólnicy nie płacą ZUS jak i składki zdrowotnej. Jest to główny powód wzrostu popularności SKA w 2022 roku.

Rządzący z refleksem szachisty zauważyli korzyści podatkowe, jakie niesie prowadzenie spółki komandytowo-akcyjnej i dlatego od 2023 roku komplementariusze w SKA będą oskładkowani w dokładnie ten sam sposób, jaki ma miejsce w spółkach komandytowych.

Mimo tego, akcjonariusze w spółkach komandytowo-akcyjnych mają przywilej, który odróżnia ich od komandytariuszy i komplementariuszy w obu rodzajach spółek. Akcjonariusze mają możliwość wykonywania powtarzających się świadczeń niepieniężnych. Otrzymywane z tego tytułu wynagrodzenie jest opodatkowane na zasadach ogólnych i nie jest obciążone składkami ZUS i składką zdrowotną. Ponadto prawdopodobnie to źródło przychodów nie będzie oskładkowane w przyszłym roku.

Akcjonariusze SKA mogą również pożyczać pieniądze spółce bez konieczności płacenia podatku od czynności cywilno-prawnych. Jest to spowodowane potraktowaniem polskiej spółki komandytowo-akcyjnej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jako spółkę kapitałową w zakresie PCC od pożyczki udzielanej przez akcjonariuszy (w świetle polskiego prawa SKA nadal jest spółką osobową). W spółce komandytowej pożyczki od wspólników są obciążone PCC.

W kwestii szczegółów odnośnie oskładkowania wspólników SK i SKA, jak i efektywnego opodatkowania podatkiem CIT odsyłam do artykułu kolegi Bartosza Przybysza.

 

Zakładanie i prowadzenie spółek

 

Spółkę komandytową można założyć na dwa sposoby- u notariusza lub przez Internet za pośrednictwem portalu S24. Tak jak wyjaśniono powyżej, założenie SK wymaga zebrania co najmniej dwóch różnych osób, które będą pełniły rolę komplementariusza i komandytariusza. Pierwszy sposób wymaga sporządzenia umowy spółki w formie aktu notarialnego, natomiast założenie spółki przez portal internetowy S24 pozwala ominąć ten wymóg i skorzystać z gotowego wzorca umowy. Plusem w tym przypadku jest znaczne uproszczenie formalności, minusem jest brak możliwości dostosowania umowy do unikatowych potrzeb spółki.

W przypadku SK wprawdzie nie występuje obowiązek dokonania minimalnego wkładu, ale utrwaliła się praktyka, że nie może on wynosić fikcyjnej lub niedorzecznej kwoty pokroju 1 zł. SKA z kolei wymaga dokonania wkładu na kapitał zakładowy wynoszący co najmniej 50.000 złotych.

Spółki komandytowo-akcyjnej nie można założyć przez Internet, a zamiast umowy należy złożyć statut w formie aktu notarialnego. Oprócz statutu, SKA jest zobowiązana do wydawania niektórych innych uchwał w formie aktu notarialnego, co nie jest obecne w spółce komandytowej. W obu spółkach wspólnicy są zobowiązani do dokonania wkładów lub aportów na rzecz zakładanego podmiotu, jednakże słowem przypomnienia, akcjonariusze obejmują w zamian akcje SKA.

Funkcjonowanie akcji w spółce komandytowo-akcyjnej wiąże się z kolejnym obowiązkiem, nie znanym w spółce komandytowej. Przed objęciem akcji dom maklerski musi potwierdzić dokonanie wpłaty na rzecz zakupu akcji, jak i spółka jest zobowiązana do prowadzenia rejestru akcjonariuszy w domu maklerskim. Ponadto, SKA jest zobowiązana do prowadzenia strony internetowej, na której zamieszczałaby informacje i ogłoszenia skierowane do akcjonariuszy. Niesie to ze sobą kolejne koszty i formalności, które trzeba mieć na uwadze przy prowadzeniu SKA.

 

Likwidacja i rozwiązanie

 

W SK i SKA niektóre powody, przez które dochodzi do rozwiązania spółki są do siebie podobne. Należy do nich wystąpienie okoliczności przewidzianych w umowie SK lub w statucie SKA- na przykład zrealizowanie ustalonego tam celu. Kolejnym powodem jest podjęcie jednomyślnej uchwały wszystkich wspólników SK lub podjęcie przez walne zgromadzenie wspólników SKA uchwały o likwidacji spółki. Uchwała musi zapaść większością ¾ głosów przy zgodzie wszystkich komplementariuszy. Trzecim, wspólnym dla obu spółek powodem jest ogłoszenie upadłości spółki.

Dla SK kolejnym powodem rozwiązania spółki może być śmierć lub ogłoszenie upadłości przez wspólnika, przy czym w razie śmierci komandytariusza jego obowiązki mogą zostać przejęte przez jego spadkobierców. Z kolei w SKA powodem rozwiązania jest śmierć, ogłoszenie upadłości lub wystąpienie jedynego komplementariusza. Śmierć lub upadłość akcjonariusza nie stanowią z kolei powodu rozwiązania SKA. W obu wariantach dopuszcza się inne uregulowanie powyższych kwestii w umowie lub statucie spółki.

W spółce komandytowej każdy wspólnik, a także wierzyciel wspólnika w razie braku możliwości egzekucji z wierzytelności z jego ruchomości ma możliwość wypowiedzenia umowy spółki. W spółce komandytowo-akcyjnej jedynie komplementariusz ma prawo wypowiedzenia umowy spółki.

Rozwiązanie spółki komandytowej może nastąpić na skutek wydania prawomocnego orzeczenia sądu. Spółka komandytowo-akcyjna może być rozwiązana na skutek innych czynności przewidzianych w prawie, do których należy również między innymi orzeczenie sądu rejestrowego.

W kwestii rozwiązania spółka komandytowa posiada przewagę nad SKA w postaci braku wymogu przeprowadzania procesu likwidacji. Oznacza to, że spółkę komandytową można relatywnie szybko zamknąć bez większych formalności. Z kolei rozwiązanie spółki komandytowo-akcyjnej wymaga zastosowania procedur przewidzianych dla zamykania spółek akcyjnych, w tym przeprowadzenie procesu likwidacji. Sama likwidacja musi zostać zgłoszona do sądu, a następnie należy sporządzić bilans na otwarcie i zamknięcie likwidacji.

Proces likwidacji SKA wymaga, aby w pierwszej kolejności zaspokoić lub przynajmniej zabezpieczyć żądania wierzycieli z majątku spółki, dopiero później może nastąpić podział pozostałego majątku między akcjonariuszy spółki. Jeżeli w trakcie likwidacji SKA okaże się, że spółka jest niewypłacalna, to jej rozwiązanie następuje dopiero po zakończeniu postępowania upadłościowego.

 

Podsumowując.

 

Jak wykazano powyżej, wbrew początkowym pozorom, między spółką komandytową a komandytowo-akcyjną występują znaczące różnice. SKA w zakładaniu oraz prowadzeniu jest droższa od SK, jednakże jej wspólnicy w tym roku nie są obciążeni składkami społecznymi. Wprawdzie od przyszłego roku komplementariusze SKA zostaną oskładkowani jak w SK, ale za to akcjonariusze mogą pożyczać pieniądze spółce bez konieczności zapłaty podatku od czynności cywilno-prawnych. Ponadto, akcjonariusze mogą i prawdopodobnie będą mogli otrzymywać wynagrodzenia z tytułu powtarzających się świadczeń niepieniężnych, które nie będą oskładkowane.

Stojąc przed wyborem którą spółkę założyć lub w którą się przekształcić, należy mieć na uwadze przytoczone w artykule różnice i dopasować do nich rodzaj prowadzonej działalności. Spółka komandytowo-akcyjna jest dobrą opcją dla dochodowych biznesów nieobarczonych dużym ryzykiem. Jeszcze do końca tego roku stanowi ona bardzo dobrą formę prawną służącą wypłacaniu dużych kwot z konta spółki.

Przy wyborze spółki komandytowo-akcyjnej oprócz większych kosztów prowadzenia działalności należy pamiętać, że likwidacja spółki może być znacznie bardziej kosztowna, czasochłonna i wymagająca spełnienia znacznie większej ilości wymogów formalnych niż likwidacja spółki komandytowej.

Spółka komandytowa może zredukować ryzyko poprzez powołanie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jako komplementariusza, który w razie czego przyjmie na siebie odpowiedzialność za zobowiązania spółki komandytowej. Z kolei likwidacja SK jest prostą i szybką czynnością.

Tomasz Bethke

Młodszy Specjalista, Dział Doradztwa Podatkowego

Nie daj im nawet piątaka więcej niż to konieczne!

Mentzen + to ciągła opieka prawno-podatkowa. Zatem jeśli chciałbyś poczuć się bezpiecznie,
a przy okazji płacić możliwie niskie podatki…
Doradztwo podatkowe w kancelarii Mentzen - doradztwo dla firm - zakładanie działalności gospodarczej

Nie daj im nawet piątaka więcej niż to konieczne!

Doradztwo podatkowe w kancelarii Mentzen - doradztwo dla firm - zakładanie działalności gospodarczej
Mentzen + to ciągła opieka prawno-podatkowa. Zatem jeśli chciałbyś poczuć się bezpiecznie,
a przy okazji płacić możliwie niskie podatki…

Odwiedź nas również na: