Runda pierwsza, dwóch przeciwników
Możemy wyróżnić dwa rodzaje kontroli- kontrolę podatkową i kontrolę celno-skarbową. Co ważne, mają one różne podstawy prawne, różnych prowadzących i różny zakres działania.
Zadaniem kontroli podatkowej jest sprawdzenie czy podatnik wywiązuje się z przestrzegania przepisów prawa podatkowego. Jeżeli przedmiot kontroli dotyczy podatków i opłat lokalnych, to kontrolę przeprowadza właściwy wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Jeżeli kontrola dotyczy podatków zasilających budżet państwa, to kontrolę przeprowadza właściwy naczelnik urzędu skarbowego.
Kontrola celno-skarbowa również obejmuje powyższe zagadnienia, ale się do nich nie ogranicza. Ponadto, kontrola celno-skarbowa może również zweryfikować przestrzeganie przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, przeciwdziałania prania pieniędzy i finansowania terroryzmu. Kontrolę przeprowadza naczelnik urzędu celno-skarbowego, i nie jest on ograniczony właściwością swojego urzędu- ma on możliwość dokonania kontroli na terenie całej Polski.
Rzucenie rękawicy i ważenie przed walką
Oponent co do zasady musi rzucić Ci rękawicę. Przy kontroli podatkowej musi przesłać zawiadomienie o przeprowadzeniu kontroli, z co najmniej 7-dniowym wyprzedzeniem. Jednakże, istnieje szereg przesłanek, w wyniku których zostanie ona przeprowadzona bez uprzedniego zawiadomienia, gdzie kontrola;
- dotyczy zasadności zwrotu VAT
- ma być wszczęta na żądanie organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe
- dotyczy opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych
- dotyczy niezgłoszonej do opodatkowania działalności gospodarczej
- ma być podjęta w oparciu o informacje uzyskane na podstawie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
- dotyczy osoby lub wspólnika osoby prawomocnie skazanej za popełnienie przestępstwa skarbowego, przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, przestępstwa na podstawie ustawy o rachunkowości lub wykroczenia polegającego na utrudnianiu kontroli
- dotyczy osoby będącą zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Powyższe przesłanki nie są jedynymi, ale są najbardziej znaczącymi, które trzeba mieć na uwadze w kontekście możliwej kontroli podatkowej. Wszystkie przesłanki zostały ujęte w art. 282c Ordynacji Podatkowej.
Otrzymawszy zawiadomienie o kontroli podatkowej, mamy prawo do skorygowania deklaracji, której dotyczy niniejsza kontrola. Gdy kontrola zostanie wszczęta, tracimy możliwość dokonania korekty i odzyskujemy ją dopiero gdy kontrola zostanie zakończona.
Kontrola celno-skarbowa jest wszczynana z dniem doręczenia kontrolowanemu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli. Jednakże, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa o nieprzestrzeganie przepisów prawa, kontrola celno-skarbowa może odbyć się po okazaniu kontrolowanemu legitymacji służbowej kontrolującego funkcjonariusza. Jeżeli kontrola celno-skarbowa ma dotyczyć weryfikacji przestrzegania prawa podatkowego przez kontrolowanego (a więc miałaby zakres zbliżony do kontroli podatkowej), kontrolowany ma 14 dni od otrzymania upoważnienia na dokonanie korekty deklaracji podatkowej w zakresie, którego dotyczy kontrola. Korekta złożona po tym czasie, a przed zakończeniem kontroli celno-skarbowej nie rodzi żadnych skutków prawnych.
Nie ma co czekać na rewanż
Na zakończenie kontroli podatkowej, podatnik otrzymuje protokół z tej kontroli. Protokół opisuje przebieg kontroli, a także zawiera ocenę czynności będących przedmiotem kontroli. W sytuacji, w której podatnik nie dokona korekty deklaracji podatkowej, a sama kontrola wykazała nieprawidłowości, wówczas kolejnym etapem jest wszczęcie postępowania podatkowego. Organ podatkowy co do zasady musi wszcząć takie postępowania w przeciągu 6 miesięcy od zakończenia kontroli podatkowej.
Zdarza się, że podatnik otrzymując protokół kontroli podatkowej, świadomie czeka do wszczęcia postępowania podatkowego, aby móc się zrewanżować z fiskusem. Nie trzeba jednak czekać do postępowania podatkowego, żeby udowodnić swoje racje!
Masz 14 dni na zgłoszenie zastrzeżeń do protokołu kontroli, wraz z przedłożeniem dowodów udowadniających Twoje racje. Należy sprawdzić, czy organ dokonujący kontroli podatkowej dokonał rzetelnych ustaleń i czy jesteśmy w stanie odpowiednio je skontrować. Organ podatkowy może, choć nie musi uwzględnić zastrzeżenia podatnika.
Jeżeli zakończyła się kontrola celno-skarbowa mająca za zadanie sprawdzić przestrzeganie prawa podatkowego, to podatnik otrzymuje wynik kontroli celno-skarbowej. Niestety, tutaj nie ma możliwości złożenia żadnych zastrzeżeń do wyniku kontroli celno-skarbowej, a w przypadku braku skorygowania deklaracji podatkowej, kontrola ta automatycznie przekształca się w postępowanie podatkowe.
Znaj swoje prawa i prawe sierpowe
Czas trwania poszczególnych kontroli również jest różnie uregulowany. Co ciekawe, ilość dni w roku, w ciągu których można przeprowadzić kontrole podatkowe zależy od wielkości przedsiębiorstwa. I tak, kontrola podatkowa przeprowadzona w stosunku do mikro-przedsiębiorców może trwać maksymalnie 12 dni, w stosunku do małych przedsiębiorców 18 dni, w stosunku do średnich przedsiębiorców 24 dni i 48 dni w stosunku do pozostałych przedsiębiorców.
Kontrola celno-skarbowa może trwać maksymalnie 3 miesiące, jednakże w uzasadnionych przypadkach organ ma prawo do przedłużenia czasu trwania kontroli.
Jak widać, kontrola celno-skarbowa jest znacznie bardziej restrykcyjnym, zaciekłym i silniejszym oponentem niż kontrola podatkowa. Zwracam szczególną uwagę, że otrzymawszy protokół kontroli podatkowej, możemy zgłosić zastrzeżenia wraz z dowodami potwierdzającymi nasze stanowisko, a w przypadku otrzymania wyniku kontroli celno-skarbowej nie mamy takiej możliwości.
Po zakończeniu zarówno kontroli podatkowej jak i celno-skarbowej mamy możliwość (a w niektórych sytuacjach wręcz obowiązek) skorygowania deklaracji podatkowych w zakresie, którego dotyczyła dana kontrola. W przypadku braku dokonania korekty deklaracji należy liczyć się z wszczęciem kolejnego pojedynku będącego już tym razem postępowaniem podatkowym. Oznacza to również, że w obliczu kontroli celno-skarbowej, rewanżu ze skarbówką należy szukać dopiero w tym miejscu.
