Zmiany wprowadzają do ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (ustawy o VAT) nowy załącznik nr 16, obejmujący określone usługi niematerialne. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorcy korzystający z tych usług będą musieli zwrócić większą uwagę na wiarygodność swoich usługodawców.
Co obejmie załącznik nr 16?
Nowe regulacje obejmą 12 grup usług sklasyfikowanych według Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU), tj.:
- Usługi związane z oprogramowaniem (PKWiU 62.01)
- Usługi związane z doradztwem w zakresie oprogramowania komputerowego (PKWiU 62.02.2)
- Usługi zarządzania stronami internetowymi (hosting) (PKWiU 63.11.12)
- Usługi rachunkowo-księgowe (PKWiU 69.20.2)
- Pozostałe usługi doradztwa związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i usługi zarządzania (PKWiU 70.22)
- Usługi doradcze w zakresie projektów architektoniczno-budowlanych (PKWiU 71.11.24)
- Usługi w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych (PKWiU 72)
- Usługi reklamowe (PKWiU 73.1)
- Usługi badania rynku i opinii publicznej (PKWiU 73.2)
- Pozostałe usługi profesjonalne, naukowe i techniczne, gdzie indziej niesklasyfikowane (PKWiU 74.90)
- Usługi związane z zatrudnieniem (PKWiU 78)
- Usługi związane z administracyjną obsługą biura i pozostałe usługi wspomagające prowadzenie działalności gospodarczej (PKWiU 82)
Należy przy tym pamiętać, że o występowaniu danej usługi w załączniku nr 16 decydować będzie jej rzeczywisty charakter i klasyfikacja PKWiU, a nie tylko nazwa wskazana na fakturze.
Jakie jest ryzyko?
Nowe przepisy rozszerzają mechanizm odpowiedzialności solidarnej przewidziany w art. 105a ustawy o VAT na usługi objęte załącznikiem nr 16.
Odpowiedzialność nabywcy może powstać, jeżeli usługodawca nie zapłaci należnego VAT, a nabywca w momencie wykonania usługi wiedział lub miał uzasadnione podstawy, aby przypuszczać, że podatek nie zostanie rozliczony.
O odpowiedzialności będą decydować m.in. nietypowe warunki transakcji, brak ekonomicznego uzasadnienia ceny czy inne okoliczności wskazujące na ryzyko nierzetelnego rozliczenia VAT.
Samo nabycie usługi wymienionej w załączniku nr 16 nie oznacza jednak automatycznej odpowiedzialności za zaległości podatkowe usługodawcy.
Progi kwotowe i mechanizm podzielonej płatności
Przepisy przewidują wyłączenie odpowiedzialności dla usług udokumentowanych fakturą, której kwota należności ogółem jest niższa niż 15 000 zł. Wyłączenie nie będzie jednak miało zastosowania, jeżeli łączna wartość netto usług objętych załącznikiem nr 16, nabytych od jednego usługodawcy w danym miesiącu, przekroczy 50 000 zł.
Wyłączenie odpowiedzialności nastąpi również w przypadku, gdy nabywca, dokonując zapłaty za usługi objęte załącznikiem nr 16, zastosuje mechanizm podzielonej płatności (MPP).
Warto przy tym pamiętać, że objęcie usługi załącznikiem nr 16 nie oznacza automatycznego obowiązku stosowania MPP. Jest to jedynie możliwość wyłączenia odpowiedzialności.
Jak się przygotować na nowe przepisy?
Rozszerzenie odpowiedzialności solidarnej na usługi niematerialne oznacza nowe ryzyka dla przedsiębiorców korzystających z outsourcingu, doradztwa, obsługi informatycznej czy usług księgowych.
W praktyce samo uregulowanie faktury nie zawsze będzie wystarczającym zabezpieczeniem interesów nabywcy. Istotne stanie się również prawidłowe zweryfikowanie kontrahenta i okoliczności transakcji.
Warto już teraz sprawdzić, czy dotychczasowe procedury zakupowe i płatnicze zapewniają odpowiednią ochronę przed nowymi ryzykami podatkowymi.
Przedsiębiorcy powinni jeszcze przed końcem 2026 r. przeanalizować sposób współpracy z usługodawcami. W szczególności warto:
- zweryfikować, czy nabywane usługi znajdują się w załączniku nr 16;
- sprawdzić ich klasyfikację PKWiU;
- monitorować wartość faktur i miesięczne obroty z poszczególnymi kontrahentami;
- weryfikować wiarygodność usługodawców;
- dokumentować rzeczywiste wykonanie usług;
- rozważyć stosowanie mechanizmu podzielonej płatności;
- dostosować umowy i wewnętrzne procedury zakupowe.
Nasza kancelaria wspiera przedsiębiorców w analizie nowych regulacji VAT, weryfikacji umów z kontrahentami oraz przygotowaniu procedur ograniczających ryzyko odpowiedzialności solidarnej.
W razie zainteresowania podjęciem współpracy – zapraszamy do kontaktu.
