Ustalenie, że współpraca w rzeczywistości miała charakter stosunku pracy, oznacza bowiem konieczność rozliczenia nie tylko podatków, ale również nieprawidłowo uiszczonych składek społecznych oraz składki zdrowotnej.
W praktyce może to oznaczać konieczność zapłaty składek za okres do 5 lat wstecz wraz z odsetkami za zwłokę.
Zaległe składki – kto je finansuje?
Po przekwalifikowaniu B2B na stosunek pracy pracodawca staje się odpowiedzialny nie tylko za składki w ramach nakładów w związku z wynagrodzeniem dla pracownika. Jest również płatnikiem części składek i odpowiada za ich prawidłowe obliczenie, pobranie oraz odprowadzenie.
Składki finansowane z wynagrodzenia pracownika to składka emerytalna (9,76%), rentowa (1,5%), chorobowa (2,45%) oraz zdrowotna (9%).
Z kolei po stronie pracodawcy znajduje się obowiązek opłacenia składki emerytalnej (9,76%), rentowej (6,5%), wypadkowej (1,67%) oraz – przy spełnieniu odpowiednich warunków – składki na Fundusz Pracy (2,45%) i FGŚP (0,10%).
Co do zasady więc, zaległe składki musi wobec ZUS uregulować pracodawca. Są one ustalane od wynagrodzenia wypłaconego wcześniej w ramach B2B, które dla potrzeb rozliczeń pracowniczych traktowane jest jako kwota netto (chyba że w ramach porozumienia przed wydaniem decyzji pracownik i pracodawca ustalą wynagrodzenie w kwocie brutto). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku pracownik może definitywnie uniknąć ekonomicznego ciężaru części składek.
W przypadku składki zdrowotnej sytuacja może być szczególnie istotna dla osoby, która w okresie B2B opłacała ją z tytułu JDG. Jeżeli po ustaleniu stosunku pracy okaże się, że działalność nie dawała już samodzielnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego, może powstać nadpłata.
Nie oznacza to jednak automatycznego zwrotu środków. Zgodnie z art. 24 ust. 6a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nienależnie opłacone składki mogą zostać zaliczone na poczet zaległych lub bieżących należności, a następnie przyszłych składek.
Dodatkowo konieczne jest każdorazowe sprawdzenie, czy przedsiębiorca w tym samym okresie nie wykonywał usług również na rzecz innych podmiotów. Taki dodatkowy tytuł może bowiem wpływać na obowiązek opłacenia ubezpieczenia zdrowotnego.
Jak zostało wskazane na kanwie wcześniejszych artykułów, w starszym orzecznictwie Sąd Najwyższy dopuszczał możliwość dochodzenia przez pracodawcę zwrotu części składek finansowanych przez pracownika na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Takie stanowisko przedstawiono m.in. w wyroku SN z dnia 26 września 2018 r. w sprawie II PK 151/17.
Pracodawca zapłacił zaległe składki. Czy pracownik ma przychód?
Kolejną kwestią jest opodatkowanie składek, które pracodawca zapłaci z własnych środków, w części docelowo finansowanej przez pracownika.
Starsze stanowiska organów podatkowych wskazywały, że w takim przypadku po stronie pracownika może powstać przychód. Przykładowo Dyrektor KIS w interpretacji z dnia 16 grudnia 2021 r. w sprawie 0115-KDIT2.4011.646.2021.1.ŁS uznał, że zapłacenie przez byłego pracodawcę niepotrąconych wcześniej składek może stanowić przychód byłego pracownika.
Obecnie podejście jest jednak korzystniejsze.
W interpretacji ogólnej z dnia 30 marca 2023 r., o sygn. DD3.8203.1.2023, Minister Finansów wskazał, że zapłata przez płatnika zaległych składek społecznych i zdrowotnych dotyczących pracowników, zleceniobiorców oraz byłych pracowników lub zleceniobiorców nie powoduje powstania przychodu po stronie tych osób.
Stanowisko to znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, m.in. w wyroku NSA z dnia 21 marca 2019 r., sygn. II FSK 972/17. Potwierdziła je także nowsza interpretacja Dyrektora KIS z dnia 16 czerwca 2026 r. w sprawie 0115-KDIT2.4011.234.2026.4.MM.
To nie jest tylko zmiana umowy
Przekwalifikowanie B2B na stosunek pracy uruchamia cały łańcuch konsekwencji – od prawa pracy, przez PIT aż po składki społeczne i zdrowotną.
Pracodawca może zostać zobowiązany do rozliczenia zaległych składek za kilka lat wraz z odsetkami. Jednocześnie w zależności od okoliczności sprawy może pojawić się kwestia nadpłaty składek opłaconych wcześniej z działalności gospodarczej oraz ewentualnego roszczenia pracodawcy wobec pracownika.
Jeżeli mają Państwo wątpliwości, jak w konkretnej sytuacji powinny zostać rozliczone składki ZUS po przekwalifikowaniu B2B w stosunek pracy, zachęcamy do umówienia się na konsultację.
