Czynny żal – czyli jaki?
Czynny żal to możliwość sprawcy wykroczenia czy przestępstwa skarbowego do poinformowania właściwego organu o popełnionym czynie zabronionym, zanim podejmie on właściwe kroki celem wyegzekwowania zaległości podatkowej. Zamiennie można używać sformułowania ,,klauzula niekaralności”. Warto zauważyć, że przepis nie wymaga, aby zawiadomienie było złożone dobrowolnie przez sprawcę.
Przekładając to na praktykę. W przypadku umowy sprzedaży auta używanego od osoby fizycznej, to na nabywcy (kupującym) spoczywa obowiązek uiszczenia we właściwym Urzędzie Skarbowym. Podatek wynosi 2% od wartości pojazdu. Kupujący ma 14 dni na zapłacenie zobowiązania podatkowego (w postaci podatku od czynności cywilnoprawnych), jakie powstało po sprzedaży tego auta. Co się stanie jeżeli nie zapłacimy? Wówczas Naczelnik US może nałożyć karę w wysokości od 1/10 do 20-krotności minimalnego wynagrodzenia.
Jakie są wymogi do skorzystania z czynnego żalu?
Chcąc skorzystać z czynnego żalu, muszą być spełnione łącznie następujące warunki:
- zawiadomienie właściwego organu i ujawnienie istotnych okoliczności popełnienia tego wykroczenia/przestępstwa skarbowego (w tym również ewentualne osoby współdziałające w jego popełnieniu);
- wybrać właściwą formę zawiadomienia (pisemnie, w tym elektronicznie, lub ustnie do protokołu);
- uiszczenie całej wymagalnej należności publicznoprawnej w terminie wyznaczonym przez organ;
- niewystępowanie negatywnych przesłanek przedmiotowych, określonych w 16 § 5 k.k.s., oraz negatywnych przesłanek podmiotowych z art. 16 § 6 k.k.s., które zostaną wskazane poniżej.
Kiedy skorzystanie z czynnego żalu nie jest możliwe na gruncie obowiązujących przepisów?
Skorzystanie z czynnego żalu nie będzie skuteczne w następujących przypadkach:
- jeżeli organ miał już udokumentowaną wiadomość o popełnieniu przestępstwa/wykroczenia skarbowego przez podatnika/płatnika/inkasenta;
- po rozpoczęciu przez organ ścigania czynności służbowej, w szczególności przeszukania, czynności sprawdzającej lub kontroli zmierzającej do ujawnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, chyba że czynność ta nie dostarczyła podstaw do wszczęcia postępowania o ten czyn zabroniony.
Korzystanie z klauzuli niekaralności również jest wyłączone wobec osób, które zostały wymienione w art. 16 § 6 Kodeksu karnego skarbowego. Należą do nich sprawcy, którzy:
- kierowali wykonaniem ujawnionego czynu zabronionego;
- wykorzystywali uzależnienie innej osoby od siebie, polecając jej wykonanie ujawnionego czynu zabronionego;
- zorganizowali grupę albo związek mający na celu popełnienie przestępstwa skarbowego albo taką grupą lub związkiem kierował, chyba że zawiadomienia o popełnieniu czynu dokonał ze wszystkimi członkami grupy lub związku;
- nakłaniali inną osobę do popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego w celu skierowania przeciwko niej postępowania o ten czyn zabroniony.
Nadchodzą ciemne czasy, kiedy bijący się w pierś podatnik nie zmiękczy serca Naczelnika US…
W maju bieżącego roku pojawił się w Ministerstwie Sprawiedliwości projekt nowelizacji kodeksu karnego skarbowego. W kontekście czynnego żalu są to istotne zmiany. Mianowicie, resort sprawiedliwości proponuje nowe brzmienie przepisu, które zakłada, że nie będzie możliwe złożenie czynnego żalu „po rozpoczęciu przez organ czynności służbowej”. Co to oznacza w praktyce? Projekt wskazuje, że nawet podjęcie przez organ czynności sprawdzających (o których rozpoczęciu podatnik nie musi być informowany) może uniemożliwić skuteczne złożenie czynnego żalu. Zmiana ta jest bardzo niekorzystna, a wejście w życie projektowanych zmian spowoduje, że de facto brzmienie tego przepisu nie będzie chroniło podatnika, płatnika czy inkasenta. Popełnienie błędu może przydarzyć się każdemu, w szczególności gdy zmagamy się z inflacją prawa podatkowego. Odebranie możliwości skorygowania go jest kolejnym nietrafionym pomysłem naszego ustawodawcy.
W związku z tymi zmianami, które aktualnie są na etapie konsultacji, warto zastanowić się i sprawdzić, czy nie zalegamy fiskusowi. Jest to dobry moment, aby złożyć stosowną deklarację wraz z czynnym żalem we właściwym Urzędzie Skarbowym i zapłacić zaległość podatkową.
