Co ciekawe, w mojej praktyce zawodowej mało który Klient zadaje sobie pytanie – co się stanie, jak fundacja rodzinna ulegnie rozwiązaniu?
Kto otrzymuje majątek w wyniku rozwiązania fundacji i jak opodatkowane jest otrzymanie takiego majątku?
Zasady dotyczące rozwiązania fundacji rodzinnej oraz przeznaczenia jej majątku powinny zostać odpowiednio uregulowane w statucie. Jeżeli fundacja jest rozwiązywana za życia fundatora, co do zasady to fundator jest wyłącznie uprawniony do otrzymania mienia, chyba że statut stanowi inaczej, np. wskazując beneficjentów uprawnionych do jego otrzymania.
Najlepiej będzie opisać skutki podatkowe likwidacji fundacji rodzinnej na konkretnym przykładzie.
Wyobraźmy sobie, że fundator wnosi do fundacji rodzinnej nieruchomość, którą kupił za 400 tysięcy złotych 3 lata temu.
Fundacja za jakiś czas ulega rozwiązaniu w wyniku likwidacji – załóżmy, że fundator otrzymuje nieruchomość z powrotem i jest ona warta rynkowo już 800 tysięcy złotych.
W takiej sytuacji dochodzi do bardzo niekorzystnej sytuacji – zgodnie z przepisami należy zapłacić 15% CIT od wartości rynkowej nieruchomości, a wartość mienia podlegającą opodatkowaniu można pomniejszyć o jego wartość podatkową (a więc na naszym przykładzie 400 tysięcy złotych).
W tym przykładzie 15% CIT będzie musiał być zapłacony od kwoty 400 tysięcy złotych i jego wysokość wyniesie 60 tys. złotych.
Przepisy są więc skrajnie niekorzystne – może dojść do absurdalnej sytuacji, w której z uwagi na nagłe zmiany dot. sytuacji rodzinnej będziemy chcieli zlikwidować fundację, zdążymy wnieść do niej już aktywa, a od wartości rynkowej otrzymanego w wyniku rozwiązania fundacji rodzinnej w organizacji majątku będziemy musieli zapłacić 15% CIT (oczywiście z prawem do uwzględnienia kosztów historycznych).
Po stronie osoby otrzymującej majątek PIT może natomiast nie wystąpić. Jeżeli przykładowo jedyny fundator otrzymuje nieruchomość z powrotem, a przypisana mu proporcja wynosi 100%, uzyskany przez niego przychód będzie objęty zwolnieniem z PIT. W przypadku innych osób lub fundacji z większą liczbą fundatorów sytuacja wymaga odrębnej analizy – w zależności od stopnia pokrewieństwa i właściwej proporcji zastosowanie może znaleźć zwolnienie z PIT albo stawka 10% lub 15%.
Jak sytuacja wygląda z gotówką?
Dyrektor KIS w swoich interpretacjach wskazuje, że trudno mówić o wydatkach poniesionych na nabycie gotówki przez osobę ją wnoszącą, kwestionując „ukosztowienie” środków pieniężnych, które wnieśliśmy do fundacji rodzinnej, natomiast całe szczęście sądy administracyjne jednolicie przyznają prawo do pomniejszenia podstawy opodatkowania o wartość gotówki wniesionej do fundacji rodzinnej.
Jeśli nie złożymy wniosku o rejestrację lub sąd odmówi wpisu, może zaboleć nas podwójnie
Jeszcze gorzej sytuacja wygląda, gdy do rozwiązania dochodzi już na etapie fundacji rodzinnej w organizacji – wskutek niezłożenia wniosku o jej rejestrację w odpowiednim terminie albo uprawomocnienia się postanowienia sądu odmawiającego jej rejestracji.
Jeżeli fundacja nie zostanie zgłoszona do rejestru w ciągu 6 miesięcy od dnia jej powstania albo postanowienie sądu rejestrowego odmawiające jej zarejestrowania stanie się prawomocne, fundacja rodzinna w organizacji traci zwolnienie z CIT ze skutkiem od dnia swojego powstania. Musi więc rozliczyć podatek za wcześniejszy okres wraz z odsetkami. Co do zasady zastosowanie znajdzie stawka 19% CIT – fundacje rodzinne nie mogą korzystać z obniżonej stawki 9%.
Na tym jednak nie koniec. Jeżeli następnie w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej w organizacji dochodzi do przekazania jej majątku, zastosowanie znajduje również 15% CIT z art. 24q ustawy o CIT. Podstawą opodatkowania jest wartość przekazywanego mienia pomniejszona o wartość podatkową mienia wcześniej wniesionego przez fundatora lub fundatorów.
Czy warto więc myśleć o likwidacji już na etapie zakładania fundacji?
Zdecydowanie tak. Fundacja rodzinna jest narzędziem tworzonym z myślą o wieloletnim zarządzaniu rodzinnym majątkiem, a jej szybkie rozwiązanie może okazać się podatkowo bardzo kosztowne. Samo odzyskanie majątku wniesionego wcześniej do fundacji może oznaczać konieczność zapłaty 15% CIT od wzrostu jego wartości, a w przypadku problemów z rejestracją konsekwencje mogą być jeszcze poważniejsze. Dlatego jeszcze przed wniesieniem najcenniejszych aktywów warto pomyśleć nie tylko o tym, jak fundacja ma działać, ale również, co stanie się z jej majątkiem, jeżeli kiedyś trzeba będzie ją rozwiązać.
