Sejm uchwalił ustawę o Osobistych Kontach Inwestycyjnych. OKI ma być nowym rozwiązaniem dla osób fizycznych, które chcą oszczędzać lub inwestować z wykorzystaniem preferencji podatkowych. Przepisy mają zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2027 r., jednak na dzień 7 lipca 2026 r. ustawa nie zakończyła jeszcze całej ścieżki legislacyjnej. Projektem zajmie się jeszcze Senat, a następnie ustawa będzie wymagała podpisu Prezydenta.
Czym ma być OKI?
Osobiste Konto Inwestycyjne ma być dobrowolnym kontem przeznaczonym dla osób fizycznych. Z założeń rządowych wynika, że będzie można na nim lokować środki m.in. w akcje, obligacje, fundusze inwestycyjne, lokaty oraz inne instrumenty finansowe, z zachowaniem pełnego dostępu do środków. Umowę o prowadzenie OKI będzie mogła zawrzeć osoba pełnoletnia. Jedna osoba będzie mogła posiadać kilka takich kont.
OKI mają być oferowane przez instytucje finansowe, w tym banki, domy maklerskie, zakłady ubezpieczeń, fundusze inwestycyjne oraz dobrowolne fundusze emerytalne. Podstawowe czynności, takie jak otwarcie konta, wpłaty i wypłaty, mają być wolne od opłat.
W odróżnieniu od IKE czy IKZE, OKI nie ma być produktem stricte emerytalnym. Konstrukcja konta zakłada większą elastyczność, ponieważ środki mają być dostępne w każdej chwili, bez konieczności spełniania warunków dotyczących wieku emerytalnego lub długości oszczędzania.
Na czym polega preferencja podatkowa?
Największą zmianą stanowi odejście od podatku Belki, czyli podatku od zysków kapitałowych. Środki znajdujące się na osobistym koncie inwestycyjnym będą jednak podlegać innemu podatkowi. Będzie to podatek od wartości aktywów, przy czym on również będzie ograniczony względem odpowiednich progów.
Dla aktywów inwestycyjnych, takich jak akcje czy jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, przewidziano zwolnienie do kwoty 100.000 zł. Dla aktywów oszczędnościowych, takich jak lokaty bankowe czy skarbowe obligacje oszczędnościowe, limit zwolnienia ma wynosić 25.000 zł, przy czym mieści się on w ogólnym limicie 100.000 zł.
Nowy podatek od wartości aktywów
Po przekroczeniu ustawowych limitów zastosowanie znajdzie podatek od wartości aktywów. Jego stawka ma wynosić 19 proc. wartości stopy referencyjnej NBP obowiązującej 31 października roku poprzedzającego rok podatkowy. W 2027 r. stawka została przewidziana na poziomie 0,85 proc.
To istotna różnica względem podatku Belki. Podatek Belki jest podatkiem od zysku. Podatek od wartości aktywów będzie natomiast naliczany od wartości aktywów powyżej limitu, niezależnie od tego, czy inwestycja w danym roku przyniosła zysk, czy stratę.
Przykładowo, przy portfelu inwestycyjnym o wartości 1 mln zł, pierwsze 100.000 zł będzie objęte zwolnieniem, a nadwyżka 900.000 zł będzie objęta podatkiem od wartości aktywów. Jeżeli w 2027 r. stawka wyniesie 0,85 proc., podatek od tej nadwyżki wyniesie 7.650 zł, niezależnie od wyniku inwestycyjnego.
Kiedy OKI może być korzystne?
OKI może być szczególnie korzystne dla osób, które inwestują kwoty mieszczące się w limicie zwolnienia. W takim przypadku zyski z aktywów inwestycyjnych do 100.000 zł nie będą objęte podatkiem Belki, a aktywa nie będą jeszcze objęte podatkiem od wartości aktywów.
Rozwiązanie może być korzystne również przy wyższych kwotach, jeżeli inwestor osiąga odpowiednio wysoką stopę zwrotu. Im wyższy zysk z inwestycji, tym większe znaczenie ma fakt, że podatek nie jest liczony jako 19 proc. od tego zysku, lecz jako procent od wartości aktywów przekraczających limit.
Ograniczenia i kwestie wymagające uwagi
Z dostępnych informacji wynika, że preferencja podatkowa będzie dotyczyła przede wszystkim określonych aktywów inwestycyjnych i oszczędnościowych. Nie każda forma inwestowania będzie więc mogła korzystać z OKI. Według doniesień dotyczących uchwalonej ustawy, z preferencji mają być wyłączone m.in. kryptowaluty oraz instrumenty pochodne, takie jak kontrakty CFD.
Istotne jest również to, że OKI nie będzie prostym mechanizmem przeniesienia obecnie posiadanych aktywów do nowego reżimu podatkowego. Według dostępnych informacji inwestor, który posiada już portfel inwestycyjny poza OKI, będzie musiał uwzględnić konsekwencje podatkowe ewentualnej sprzedaży dotychczasowych aktywów i dopiero później lokować środki w ramach OKI.
Od 2030 r. limity zwolnienia mają być waloryzowane o wskaźnik inflacji z pierwszych trzech kwartałów roku poprzedniego. Do tego czasu limity mają pozostawać na poziomie wskazanym w ustawie.
